Album » Siedlce w obiektywie Kordaczuka

Album Sławomira Kordaczuka „Siedlce moich ścieżek” to zbiór około 200 fotografi i z lat 1984–2009, stanowiących świadectwo przemian, jakie dokonały się na terenie Siedlec przez ostatnie ćwierć wieku. Znajdziemy tu zdjęcia dokumentujące charakter miasta, ale i te ukazujące jego mniej znane zakątki. Fotografie, wykonane techniką analogową na negatywach czarno- -białych i kolorowych, a następnie sfotografowane aparatami cyfrowymi, prezentują doskonałą jakość ujęć. W ostatnim rozdziale autor poświęca wiele miejsca walorom przyrodniczym miasta i jego okolic. Unikalne zdjęcia zabytków, pejzaży i cudów przyrody zachęcają do zapuszczenia się w mniej znane rejony pogranicza Podlasia, Mazowsza i Lubelszczyzny.
Siedlce moich ścieżek Sławomir Kordaczuk, Siedlce, 2009

Książka » Ossendowski w dżungli

Wydana w 1935 r., a ostatnio wznowiona przez Wydawnictwo LTW powieść wybitnego polskiego pisarza, dziennikarza i podróżnika Ferdynanda Antoniego Ossendowskiego opowiada o przygodach czwórki turystów. Akcja powieści toczy się w okresie międzywojennym na terenie Polesia. Historia z przyrodą w tle przeplata się z trudnymi czasami wojny i okupacji. Czytelnik jest obserwatorem rozwoju cywilizacyjnego na obszarze dotąd uważanym za zaginiony skrawek świata. Pośród bagien, dzikich zwierząt i roślin przybyszy z zewnątrz czeka wiele interesujących przygód. Sposób narracji, jaki prezentuje Ferdynand Antoni Ossendowski, jest jak zwykle barwny, obrazowy i nader fascynujący. Poleskie lasy pretendują tutaj rzeczywiście do rangi puszczy, i to wielkiego formatu…
W Polskiej dżungli – Ferdynand Antoni Ossendowski Wydawnictwo LTW, 2011

Płyta » Tradycja zapisana w dźwięku

Album „Pieśni i muzyka Podlasia i Polesia” podsumowuje dwa lata pracy studia śpiewu tradycyjnego, działającego przy Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach. To zwieńczenie folklorystycznych zainteresowań pograniczem podlasko- poleskim. Pierwsza część płyty poświęcona jest cyklowi obrzędowemu w śpiewie oraz muzyce podlaskich i poleskich Białorusinów. Studziwodzka Żemerwa, zrzeszająca dziewczęta i chłopców w wieku 15–30 lat, wyśpiewuje repertuar z Białostocczyzny. Słyszymy wiosenne ohulki, pieśni żniwne i przyśpiewki weselne. Instrumentalna część płyty ma wartość dokumentalną, jest zapisem dźwięków ostatnich tradycyjnych muzyków regionu. Podlaski fragment wykracza w okolice Brześcia oraz Pińska. Na drugą część albumu zapraszają trzy siostry Łukianowicz z zachodniego Polesia, dzięki którym udało się zachować elementy ustnej tradycji wsi Leśniki i jej okolic, uzupełnione o nowe lub zapomniane motywy.
Stowarzyszenie Małej Ojczyzny w Studziwodach, 2010

Koncert » Marek Dyjak we Włodawie

20 stycznia we Włodawskim Domu Kultury odbędzie się koncert Marka Dyjaka promujący nowy album „Moje Fado”. Marek Dyjak nazywany polskim Tomem Waitsem, jest uwielbiany za swój głos, ale także za nietuzinkową osobowość. Najbardziej prawdziwy głos polskiej sceny muzycznej, jak zwykła nazywać artystę Elżbieta Zapendowska, śpiewa to, co czuje i myśli, choć taki ekshibicjonizm wiele go kosztuje. W 2008 r. przeżył próbę samobójczą i stan śmierci klinicznej. Obudził się po kilku dniach w śpiączce.
Polski Tom Waits wystąpi 20 stycznia o godzinie 19 w salikina WDK we Włodawie. Bilety można nabyć w redakcji Twojego Radia Włodawa w piwnicy WDK (wejście od ul. Trębackiej) oraz w kasie kina i sekretariacie WDK. Cena biletu to 30 zł, w dniu koncertu: 35 zł.
Włodawski Dom Kultury www.wdk.wlodawa.pl

Wystawa » Bóg tak piękny jak Kambodża

› Na Pana jubileuszowej wystawie obok zdjęć z Indii, Kambodży i pustyni Atakama znalazły się pejzaże znad Bugu.
› Bogusław Skarus: Tak, i w dodatku zachwycają tak samo jak stada fl amingów w Patagonii, dziewicze indyjskie wyspy Andamany czy kambodżańska dżungla. Zwiedzający często się śmieją, że to dobrze, że nie muszą jeździć tak daleko, żeby zobaczyć cuda świata.
› Pan, animator kultury, zwiedził już cały świat. Mimo to nadal ciągnie Pana nad Bug.
› Nad Bugiem, w Kózkach niedaleko Sarnak, mam letni domek, który odwiedzam niemal przez cały rok. Moją pasją jest turystyka rowerowa i w sezonie kursuję między Kózkami a Drohiczynem z jednej strony, i Janowem Podlaskim z drugiej. Zawsze towarzyszy mi aparat i uwieczniam na zdjęciach piękno tych terenów.
› Wiele chat z Pana fotografi i dziś już nie istnieje.
› Z przykrością obserwuję znikanie starych nadbużańskich domów, wycinkę drzew, które pamiętają czasy naszych dziadków, tak jak te z Zabuża, gdzie wierzbowa aleja musiała ustąpić miejsca parkingowi i dojazdowi do przeprawy przez rzekę. Tym chętniej utrwalam na zdjęciach wiatraki, starodrzewy i chaty.
› W siedleckim MOK-u, w którym Pan pracuje, działa prężne Koło Fotografi czne, które co roku wyjeżdża nad Bug.
› Wokół MOK-u skupia się prawdziwa społeczność fotografów zainspirowanych Bugiem. Obecnie można oglądać ich wystawę z pleneru w Hrubieszowie. Członkowie koła fotografują każdy metr Bugu, podobnie jak ja.

Wystawa jubileuszowa Bogusława Skarusa, Hrubieszów 2011 –wystawa fotografi i G.T. Fotogram: Miejski Ośrodek Kultury w Siedlcach, ul. Pułaskiego 6

Powiem szczerze, że ich obserwacje wcale mnie nie zaskoczyły. Sam redagując przewodnik po Polsce i zwiedzając mniejsze miasta mieniące się „turystycznymi”, nie mogłem znaleźć ani restauracyjki, ani kramiku z pamiątkami z regionu, a jedyną dostępną rozrywką był… hotelowy bar.
Turystom odwiedzającym nadbużańską krainę nie zawsze wystarczą zapierające dech w piersiach widoki. Oczekiwaliby odrobiny rozrywki. Niestety, miejsca, w którychmożna by było się rozerwać, wypić szklankę wina czy choćby filiżankę dobrej kawy, z roku na rok znikają. Tendencję tę potwierdzają zarówno mieszkańcy, jak i taksówkarze, którzy stanowią często główne źródło informacji dla przyjezdnych. Czy to normalne, że miasto liczące 50 tys. mieszkańców i zwane turystycznym oferuje zaledwie dwa bary lub kawiarnie czynne do pierwszej w nocy? Że sklepy w sobotę czynne są tu do 15, a w niedzielę nie pracują w ogóle? I to w samym środku turystycznego sezonu? Według właścicieli lokali i sprzedawców, wina leży po stronie polskich przepisów. A te nie biorą pod uwagę ani sezonu, ani potencjalnych klientów. To fenomen, który udowadnia jedynie, że turyści nie zawsze są mile widziani i oczekiwani.

Kwestia mogłaby być anegdotyczna, gdyby nie konkluzja poznanych przeze mnie zagranicznych turystów. Twierdzą oni, że choć nasze krajobrazy warte są zachodu, to brak rozrywki bywa bardzo bolesny. Na tyle, że raczej nie poleciliby naszych stron znajomym. Jednym słowem, warto się zastanowić nad wpływem niektórych przepisów i obyczajów na oczekiwania turystów. Wpływem, który może stanowić hamulec w promocji naszych pięknych i wartościowych regionów…

– Polska Wschodnia, jej dziewicza natura i egzotyka kulturalna to nasz unikatowy polski klejnot. Jeździłem sporo po Europie i wiem, że oni tam nic takiego nie mają – przekonywał starszy z biznesmenów.
– Ale zachodni turyści jakoś się tu nie pchają – zauważył młodszy.
– Polscy też się nie pchają – wtrąciła jego żona.
– Bo tu nie ma kiełbasek, gofrów i piwa – wyjaśniła druga.
– I kebabów – dorzucił młodszy.
– Zachodzi pytanie – ciągnął ten starszy – czy tu ma być skansen, czy prężnie rozwijający się region Europy.
– A może prężnie rozwijający się skansen? – zażartował młodszy.
– Jak pan sądzi? – żona młodszego zwróciła się do gospodarza.
– Miastowi chcieliby – powiedział gospodarz – żeby Polesie czy Roztocze zachowały te wszystkie zalety, które są ważne dla miastowych: weekendowa odległość do 200 km, piękna, bujna, dzika przyroda, lasy pełne grzybów i zwierzyny, ludzie prości, usłużni, zajmujący się uprawą roli, krówki, kurki, świnki, wesela, dożynki i prawdziwe wiejskie jadło. Koniecznie ze wszystkimi wygodami, czyli dobry dojazd i łatwy powrót, czyściutka łazienka, ciepła woda i Internet.
– Oni mają w stosunku do tego regionu takie swoiste poczucie własności – zauważyła jedna z żon, jakby nie mówiła o sobie, lecz o respondentach jakiegoś badania.
– To jest moje, nie notarialnie, lecz emocjonalnie, bo ja to znalazłem i z tego korzystam, zapraszam tu znajomych, chwalę się tym.
– Czyli cepelia – podsumowała druga.
– A co na to miejscowi? – zapytała gospodarza z uprzejmym uśmiechem.
– Miejscowi – wyręczył gospodarza starszy biznesmen – mają gdzieś pracę na roli i zwierzęta domowe. Mam rację?
– spojrzał na gospodarza, ale nie czekał na odpowiedź – Też chcieliby mieć wszystkie wygody, z Internetem włącznie, jak w mieście. Ale przede wszystkim chcieliby, żeby wszędzie było bliżej. Blisko do pracy od ósmej do czwartej, dobra stała pensja, mieszkanie w bloku z garażem, plazma, sklep na rogu, do tego supermarket, galeria handlowa, kino, asfalt i plac zabaw dla dzieci.
– No i jak to pogodzić? – zatroskała się jedna z pań.
– Wystarczy na chwilę zamienić się miejscami – powiedział gospodarz.
– Wtedy każdy szybko będzie chciał wracać do siebie. Zapadło milczenie. Gospodarz dolał wina. Nagle za oknem zaskrzypiał śnieg. Panie podniosły wzrok jak spłoszone sarny.
– To tylko dziki – uspokoił gospodarz.
– Albo białe niedźwiedzie – dodał, dorzucając nowe polano do ognia.

Dawniej od stycznia do listopada kowal Bogdan Ilczuk okuwał od 400 do 480 koni. – Jak tylko grunt przymarzał, to do Mężenina przyjeżdżali nawet z Drohiczyna.

Zjeżdżali też do Kisielewa, gdzie kowalów było dwóch – Józio Gajdak i Franek Musiejuk – wspomina Ilczuk. – Ale i tak była kolejka. Do dziś pozna swoją podkowę po odpowiednim ścięciu. Takim, żeby jak lód się pod koniem załamie, zwierzę nie musiało podkowy z kopytem wyrywać. Podkowy Ilczuka były dobre, jak dziś najlepsze opony – inne na lato, inne zimowe, dostosowane do warunków. W podkuwaniu też był dobry. Choć wiele razy dostał kopytem, tylko raz koń go połamał. – Tylną nogą wziął mnie pod siebie. Zmiażdżył całe biodro, pół roku w gipsie – wspomina. Ale wlicza to w ryzyko zawodowe. Bo choć gospodarz trzymał kopyta, a zwierzę, dla uspokojenia, brało się kleszczami za nos, kopniaka można było zarobić.

W czasach gdy w każdym gospodarstwie był przynajmniej jeden koń i masa ciągle psującego się sprzętu rolniczego, kowal był najważniejszym rzemieślnikiem we wsi. – Naszą rzeczą był remont pługów konnych, bron, sprężyn, a potem kosiarek i kombajnów – wyjaśnia Bogdan Ilczuk. I wzdycha, że odkąd na wsi nie ma kombajnów, zawód ginie prędzej niż ostatni jego adepci. Sam Ilczuk na palcach jednej ręki może policzyć kowali, którzy dożyli jego wieku. Kolegów z cechu zabrały zawały, choroby zawodowe, starość. On sam trzyma się mocno. Nie dał się ani dwóm przebytym zawałom, ani ciężkiej fi zycznej pracy, którą para się nadal, choć z mniejszą intensywnością. – Dziś już nie kuje się lemieszy, ale siekierę, a i owszem, się ostrzy. Kiedyś całe siekiery się robiło, dla drwali. Teraz przynoszą, by tylko poklepać i zahartować. Większość kupuje nowe – macha ręką kowal. Dawniej nowe narzędzia przetapiało się ze starych. Tylko po śruby jechało się do sklepu.

Grzebień

to prymitywne narzędzie służyło do wyczesywania włókien lnu. Jego podstawą była długa deska, która w górnej części miała kształt okręgu. To na nim umieszczone były mocne i ostro zakończone zęby. Grzebień służył do oddzielania główek wysuszonego lnu od słomy, co było kluczowe w procesie obróbki tej rośliny.
 
 
 
 
 
 
 
 

Sieczkarnia

maszyna służąca do cięcia słomy, trawy, kukurydzy i innych roślin pastewnych na sieczkę. Mogła być samojezdna lub polowa, napędzana silnikiem lub stacjonarna. Sieczkarnia stacjonarna mogła być napędzana korbą, kieratem, a dziś także silnikiem elektrycznym. Stanowiła element kombajnu. Maszyna składała się z koryta, zespołów: podającego, tnącego i napędzającego, oraz z koła zamachowego. sieczkarnia

Dziś tylko ptaki w sposób nieograniczony korzystają z dużych rzek. Ba, wydaje się, że robią to coraz intensywniej, także zimą. Dlatego warto w słoneczny mroźny dzień wybrać się nad Bug z lornetką.

Duże rzeki zawsze były szlakami wędrówek ryb i ptaków, a potem także ludzi. Ludzie pobudowali drogi i teraz przemieszczają się rzekami głównie dla rozrywki. Na rzekach zbudowano tamy, zbiorniki zaporowe i kaskady, co zaburza wędrowanie ryb. Dziś w pełni z dużych rzek korzystają już tylko ptaki. Dolina dużej rzeki to często miejsce nieco zapomniane. Wiosenne wylewy sprawiają, że nikt nic tutaj nie uprawia ani niczego nie buduje. W efekcie przyroda rządzi się nad rzeką swoimi prawami, a zimą nie zagląda tutaj nawet przysłowiowy pies z kulawą nogą. To wystarczający powód, by tam pójść! Ale po lodzie chodzić nie wolno!

W środku zimy, w środku lądu, na Bugu i tuż przy rzece można zobaczyć ptaki, jakie widuje się o tej porze roku tylko nad morzem, a nawet takie, jakich o innej porze roku zobaczyć tutaj nie można. Dość wymienić nurogęsi czy bielaczki. Tylko nurogęsi, i to bardzo nielicznie, przystępują do lęgów. Bielaczki, cudowne małe tracze z północy, przylatują tutaj na zimę, jak do podręcznikowego „ciepłego kraju”. Inny gość z północy to gągoł. Przystępuje do lęgów w dziuplach wysokich drzew, co nie jest typowym zachowaniem europejskich kaczek. Młode gągoły skaczą z wysokości kilku pięter i lecą z rozpostartymi łapkami, by wylądować na wodzie lub mchu. O ile mają szczęście. A potem, gdy dorosną, przylecą do nas na zimę. Te z Białorusi osiądą na Bugu. Bywają płochliwe, ale warto się do nich zbliżyć, by je obejrzeć. Są piękne.

Ten ludowy zwyczaj, wywodzący się z przedchrześcijańskich obrzędów słowiańskich, opisał w pierwszym wydaniu „Dziadów” Adam Mickiewicz.

Wieszcz przedstawił uroczystość obchodzoną ku czci dziadów, czyli zmarłych przodków, która swymi początkami sięga czasów pogańskich. Wtedy kult zmarłych był istotny dla podtrzymywania i zacieśniania więzów między plemionami. Co prawda samo oddawanie czci zmarłym ma tradycję starą jak świat, ale cel, jaki temu przyświecał, niczym nie różnił się od istoty współczesnego Święta Zmarłych. W tym dniu otwierały się wrota Nawii – czyli zaświatów, odgrodzonych od świata żywych morzem lub rzeką – i dusze zmarłych przodków mogły powrócić na ziemię, aby odwiedzić swoich żyjących bliskich.

Żeby pozyskać przychylność dusz, należało je godnie ugościć. Udawano się więc na miejsce pochówku, któremu przypisywano magiczną moc, i na rozstaje dróg. Wierzono, że w takich miejscach dusze przekraczają granicę pomiędzy światem żywych i umarłych. Drogę do domu miały im oświetlić ogniska. Dusze mogły zatrzymać się tu na chwilę, ogrzać i odpocząć po długiej wędrówce. Ogień był znakiem czci dla zmarłego, a dym niósł ku niebu modły i wdzięczność za opiekę. W tę magiczną noc nie zamykano okien i drzwi, ułatwiając duszom wejście do domów.

 
 
Zanim wyruszymy w utrwalony śniegiem plener, pochylmy się nad zdjęciami Artura Tabora, który jak nikt potrafi ł uchwycić piękno tutejszej natury. Warto odwiedzić konstruktora drewnianych rowerów z Białej Podlaskiej, który swoją ostatnią wycieczkę w zeszłym roku odbył właśnie razem z nami.

Kiedy przyroda zapada w zimowy sen, nasza uwaga zaczyna skupiać się na ludziach. Myślimy o nich z większą czułością. Zastanawiamy się, kim są, jaką rolę odgrywają i co ich łączy z tą niezwykłą krainą, ale przede wszystkim – co z nimi będzie. Tatarzy, a raczej ich potomkowie zechcieli się z nami podzielić swoją długą i zawiłą historią. Ugościli nas hojnie – po tatarsku – i wyjaśnili, dlaczego na Podlasiu tak niewiele zostało po ich przodkach.

Z nastaniem chłodu także inspiracje i dzieła stają się zimowe. Artyści zamykają się z nimi w mniejszej przestrzeni pracowni lub galerii. Swoje przestrzenie ograniczają też znani ludzie, najczęściej do miejsc szczególnie im bliskich. Tak jak Jerzy Zelnik, który w swoim nadbużańskim siedlisku, wśród szumu lasów, oddaje się pracy nad kolejnymi rolami.

Trudniej zimą spacerować po lasach i polach, ale gościnne są wsie i miasteczka, które są w stanie nas zachwycać, a niejednokrotnie zatrzymać na smaczny posiłek z regionalnej kuchni. Dlatego zarówno dla niestrudzonych eksploratorów Krainy Bugu, jak i stawiających pierwsze kroki na tych ziemiach, przygotowaliśmy miniprzewodnik po miejscach ciekawych i mało znanych.

Podczas takiej wędrówki zdarzyć się może osobliwe rendez-vous z przedstawicielem znikającego świata, na przykład kowalem. Niekiedy przed starą chatą możemy dostrzec dawno zapomniane narzędzia, które czasy swojej aktywności mają już za sobą. Spotkamy ludzi żyjących w tej rzeczywistości, nie świętych, chociaż uznających wyższość sacrum nad profanum, co pozwala im tworzyć sztukę codzienną, zaś wena przychodzi z góry, od Najwyższego.

Zima nie sprzyja wyprawom po rzece, ale nasi reportażyści podjęli wyzwanie. Do końca nie wiem, gdzie ani kiedy. I pewnie do końca pozostanie to niespodzianką. Jak miłą, oceńcie Państwo sami.

Katarzyna Karczewska
Redaktor Naczelna

Jastrząb gołębiarz

Jastrząb gołębiarz
(Accipiter gentilis)

Ptak drapieżny o szarobrunatnym upierzeniu, krótkich i szerokich skrzydłach, długim, haczykowatym dziobie i mocnych szponach. Obdarzony wyjątkowo bystrym wzrokiem, poluje na drobne ssaki i średniej wielkości ptaki. W Polsce występuje niezwykle rzadko. Samiec jastrzębia waży 1 kg, samica – do 1,5 kg.

Jeleń europejski

Jeleń europejski
(Cervus elaphus)

Ssak roślinożerny o płowobrązowej barwie i rozłożystym porożu, występujący w lasach Europy. Osiąga do 2,5 m długości i 1,5 m wysokości w kłębie, wagę nawet do pół tony. W połowie zimy zrzuca poroże, które odrasta wiosną, osiągając największe rozmiary na początku lata u osobników 10-letnich. Lękliwy ssak, prowadzi głównie nocny tryb życia, za dnia kryjąc się w gęstwinie. Żywi się trawami, pędami, liśćmi, korą i owocami drzew i krzewów. Czasem daje się skusić na buraki i ziemniaki na polach.

ARTUR TABOR
(1968-2010)

Jeden z najwybitniejszych polskich
fotografi ków przyrody.
Specjalizował się w zdjęciach
ptaków i zwierząt w ich
naturalnym środowisku.
www.arturtabor.pl

Kutia wschodnia z pszenicą

Składniki:

• 1 kg pszenicy, 1/2 kg maku
• miód (według uznania)
• 30–50 dag bakalii (rodzynki, migdały figi, daktyle, orzechy, włoskie i laskowe, suszone śliwki)

Przygotowanie:

Gotować pszenicę na małym ogniu przez 3–4 godziny. Mak natomiast należy gotować tak długo, aż będzie go można rozetrzeć palcami. Kiedy pszenica i mak będą już ugotowane, należy je odcedzić. Mak utrzeć w makutrze lub trzykrotnie zmielić w maszynce o najdrobniejszych oczkach (dzisiaj ułatwiając sobie pracę, możemy kupić gotowy przemielony mak). Tak przygotowane mak i pszenicę wymieszać ze sobą, dodając całkiem sporo miodu rozpuszczonego w wodzie oraz bakalie. Kutię należy przechowywać w chłodnym miejscu, a jej konsystencja ma być półpłynna.

Karp królewski w szarym sosie

Składniki:

• karp królewski ok. 1 kg
• cytryna
• sól
• 1/2 litra wywaru (1 średni seler, cebula, białe wytrawne wino, skórka z cytryny, ziarna pieprzu, zmielony imbir, sok z cytryny)
• krew z karpia
• 1 szklanka ciemnego piwa
• 2–3 kostki cukru
• łyżka powideł ze śliwek
• 5 dag ususzonego i utartego piernika
• 5 dag migdałów
• 5 dag rodzynek
• 1 łyżka masła
• pieprz

Przygotowanie:

Zabić karpia w sposób humanitarny i zebrać krew do naczynia, w którym jest sok wyciśnięty z 1/2 cytryny. Rybę oczyścić i pokroić poprzecznie na porcje, posolić i odstawić w chłodne miejsce na 20 minut. Następnie włożyć karpia do garnka i zalać wcześniej przygotowanym wywarem (1/2 litra). Ugotować. Ugotowaną rybę przełożyć na półmisek, trzymając ją w cieple. Wywar z ryby przetrzeć przez sito, dodać krew z karpia, szklankę ciemnego piwa, 2–3 kostki cukru, łyżkę powideł ze śliwek, ususzony i starty piernik, posiekane migdały, rodzynki, łyżkę masła i gotować sos na małym ogniu przez 10–15 minut. Gdy nieco ostygnie, doprawić do smaku solą i polać ułożoną na półmisku rybę.
 

Wywar

Zagotować średniego selera pokrojonego w paseczki, dużą cebulę, kieliszek białego wytrawnego wina, kawałeczek cienko obranej skórki cytrynowej, kilka ziarenek pieprzu, 1/3 łyżeczki zmielonego imbiru oraz sok z 1/2 cytryny. Następnie całość posypać obfi cie koperkiem i zalać białym wytrawnym winem, schłodzonym do 14–16°C.

Postna kapusta z suszonymi grzybami

Składniki:

• 1 kg kiszonej kapusty
• 5-8 dag suszonych grzybów
• 2 łyżki masła
• 1 łyżka mąki
• 1 cebula
• sól
• pieprz

Przygotowanie:

Kapustę kiszoną, jeśli jest bardzo kwaśna, należy dokładnie przepłukać pod wodą, a następnie zalać dwoma szklankami wody i ugotować do miękkości. Suszone grzyby należy namoczyć w wodzie już dzień wcześniej, pozostawiając je na całą noc w chłodnym miejscu. Nazajutrz ugotować namoczone grzyby, aż będą miękkie, a kiedy ostygną, pokroić je w cienkie paseczki. Tak przygotowane, wraz z wywarem z grzybów, należy dodać do kapusty. Zasmażkę przygotować z dwóch łyżek masła i jednej łyżki mąki. Dodać do niej jedną dużą drobno posiekaną cebulę, wcześniej podsmażoną na maśle. Tak przygotowaną zasmażkę należy doprawić do smaku solą i pieprzem, gotując jeszcze przez chwilę. Nasza kapusta powinna być gęsta. W zależności od regionu, kapusta może być doprawiona suszonymi śliwkami, pokrojonymi w drobne kawałeczki, lub przyprawami. Traci wtedy jednak swój postny charakter.

Pierogi z soczewicą

Składniki:

• 30 dag zielonej soczewicy
• 3 cebule, 3 ząbki czosnku
• 2 jajka
• masło lub olej
• sól, pieprz, majeranek, tymianek

Ciasto:

• 60 dag mąki
• 1 jajko
• 1/2 szklanki wody
• sól

Przygotowanie ciasta:

Z mąki, jaja, soli i wody zagnieść ciasto, podzielić je na części i każdą z nich cienko rozwałkować. Szklanką wykrawać koła, na każde z nich nakładać łyżeczkę farszu i dokładnie zaklejać, tak by pierogi nie otworzyły się w czasie gotowania. Gotować 5 minut w osolonym wrzątku aż do wypłynięcia pierogów na powierzchnię. Podawać na ciepło lub podsmażane.
 

Przygotowanie farszu:

Soczewicę gotować w osolonej wodzie około pół godziny, po ugotowaniu odcedzić i lekko zmiksować, ale można tego nie robić. Cebulę pokroić w kostkę i zeszklić na maśle lub oleju, a następnie dodać do ugotowanej soczewicy razem z wyciśniętym czosnkiem, ziołami i przyprawami. Wymieszać wszystko dokładnie razem z dodanym do farszu jajkiem.

Śledzie korzenne

Składniki:

• 450 dag śledzi
• 10 dag rodzynek
• 10 dag śliwek suszonych
• 2 cebule
• cynamon, imbir, goździki
• gałka muszkatołowa
• kolendra
• ziele angielskie
• pieprz czarny
• kardamon
• cukier
• lub 2 łyżeczki przyprawy do piernika
• olej

Przygotowanie

Śledzie pokroić na małe kawałki, cebulę zaś w drobną kostkę. Śledzie wymieszać z cebulą, rodzynkami, suszonymi śliwkami pokrojonymi w drobne paski, wszystkimi przyprawami (zamiast wymienionych przypraw można użyć przyprawę do piernika). Zalać olejem i odstawić na co najmniej pół godziny, a nawet dłużej, po to, aby smaki się wymieszały.